Helena Kołaczkowska ur. 1916
Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa (MDM)

KOLACZKOWSKANa ulicy ruch szalony
rosną mury z każdej strony
a na planie nowe domy
zadziwiają swym ogromem.
Obok domów zieleń, drzewa
w drzewach ptaki będą śpiewać
i już wiem i już wiem
to jest właśnie MDM.
Bo MDM, bo MDM
rośnie w górę z każdym dniem
na dole piach, na dole gruz
a tu piętro widać już.

MDM, 1953

Helena Kołaczkowska urodziła się w 1916 roku w Charkowie. Jest autorką tekstów wielu piosenek (np. „Piosenka na ulicy”, „Na prawo most, na lewo most”). Pisała również utwory estradowe i libretta. Tłumaczyła teksty piosenek angielskich, francuskich i rosyjskich. Tworzyła widowiska muzyczne dla dzieci. Wydała „Śpiewnik dla przedszkolaków” i książkę „Jak się robi film dla dzieci”. Kompozytorem cytowanego utworu jest Edward Olearczyk. Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa stała się również tematem piosenki Adama Markiewicza i Marii Wisłowskiej „Przyjdź na MDM” (1953). Oba utwory nagrane zostały z towarzyszeniem Orkiestry Polskiego Radia pod dyrekcją Jana Cajmera w 1953 roku. Przypominają pełne dumy i zachwytu artykuły prasowe o powstającym w szaleńczym tempie MDM-ie: „na miejscu zatęchłych czynszowych podwórek, gdzie błysk słońca nigdy nie zawitał, na miejscu dawnych obskurnych, śródmiejskich oficyn” („Życie Warszawy”). Prasa na bieżąco informowała społeczeństwo o postępach na placu budowy, o towarzyszących inwestycji problemach (jak choćby upływ czasu i niekorzystne warunki atmosferyczne) oraz ofiarności budowniczych i warszawiaków. „Teraz załogi, po stoczeniu pierwszych zwycięskich bitew z czasem, walczą o największy sukces: o terminowe zakończenie robót przy wszystkich obiektach pierwszej części nowego śródmieścia Warszawy. Coraz szybciej rosną nowe fragmenty murów. Tynkarze i malarze, elektrycy i instalatorzy przechodzą na coraz wyższe piętra. Coraz więcej robotników przekracza po 200% normy. Pomagają też załodze MDM mieszkańcy stolicy. Codziennie kilkanaście grup, kilkaset osób wspólnie z MDM-owcami tworzy najpiękniejszy fragment coraz piękniejszej stolicy” („Życie Warszawy”). „Idąc wieczorem lub nocą słyszymy warkot bębnów betoniarek, łoskot kół koleb po szynach, łomot młotów pneumatycznych rozbijających stare betony Marszałkowskiej, a w mroku błyszczą grona żarówek rozświetlające teren robót” („Stolica”). „Plac MDM, który będzie jednym z najpiękniejszych placów stolicy, posiadać będzie 200 metrów długości i 120 metrów szerokości. Cała jego powierzchnia wyłożona zostanie ozdobną mozaiką z czerwonego i żółtego klinkieru. W południowej jego części ustawione będą 3 dwudziestometrowej wysokości kandelabry” („Trybuna Ludu”). Jaki cel przyświecał budowie MDM? – „Poza tysiącami izb mieszkalnych, MDM w planie6-letnim dla Warszawy ma kilkaset wspaniałych, nowoczesnych sklepów oraz liczne restauracje, kawiarnie, bary, kina, teatry, hotele” („Stolica”). Olbrzymią rolę w dekoracji budynków przyznali projektanci rzeźbie, malarstwu, mozaice i ozdobnym detalom. Wiele się jednak od tego czasu zmieniło. Domy już nie „błyszczą bielą” – szlachetny kolor piaskowca dawno już poszarzał… Nie ma też ozdobnej mozaiki. Zastąpiły ją po remoncie placu – przeprowadzonym w latach 90. – szare płyty chodnikowe, urozmaicone figurami geometrycznymi ułożonymi z czerwonej kostki (w południowej części placu zachowano pamiątkowe kartusze upamiętniające koniec realizacji pierwszego fragmentu MDM). Ubyło także kolorowych neonów, a i zegar od dawna nie wydzwania kurantów… Ale ciągle jeszcze „domy zadziwiają swym ogromem”, a zlokalizowane w nich restauracje, kawiarnie i sklepy chętnie odwiedzane są przez mieszkańców miasta i turystów.

Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa (MDM), uważana za sztandarowe dzieło architektury socrealistycznej, zaprojektowana została przez profesora Stanisława Jankowskiego, Jana Knothego, Józefa Sigalina i Zygmunta Stępińskiego. Zlokalizowano ją pomiędzy ulicami: Wilczą, Lwowską, Polną, aleją Armii Ludowej, Koszykową, Mokotowską i Kruczą. Kamień węgielny pod budowę MDM położono 16 września 1950 roku, a już po upływie niespełna roku (21 lipca 1951) pierwsze budynki były gotowe: „W ciągu 1951 roku wykończono i przekazano nowym lokatorom całkowicie lub częściowo 7 dużych bloków mieszkalnych mieszczących ogółem 1.115 izb. Z tego trzy u zbiegu ulicy Litewskiej i Marszałkowskiej, dwa przy ulicy Pięknej i dwa wybudowane na odcinku Koszykowa – plac Zbawiciela” (Z. Nowaczkiewicz). Rejon placu Konstytucji (centralnego punktu MDM-u), Marszałkowskiej i Waryńskiego uroczyście przekazano mieszkańcom stolicy 22 lipca 1952 roku. Okolice alei Armii Ludowej, alei Wyzwolenia i ulicy Koszykowej – ukończono trzy lata później.

Monika Siedlecka

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *