Artur Oppman (Or-Ot) 1867–1931
Bielany

oppman-pKwiaty białe i czerwone,
Jak barwiste łątki,
Wabią ludzi uśmiechnione
Na Zielone Świątki […]
Kurz się wokół wzbija srogi,
Upał, niech Bóg broni!
Ale same skaczą nogi
Przy dźwiękach harmonji!
Na wiślane leci fale
Zapał rozhukany
I odgrzmiały echem dale:
„Niech żyją Bielany!”

Bielany, 1927

Postać Artura Oppmana, powszechnie znanego pod pseudonimem Or-Ot, związana jest ściśle biografią, twórczością oraz działalnością z Warszawą. Zasłynął dzięki poczytnym do dziś utworom o tematyce starowarszawskiej, które przyniosły mu ogromną popularność. Oprócz licznych przedruków wierszy, w 1902 roku w Warszawie została wydana seria pocztówek z fragmentami staromiejskich poezji Or-Ota ilustrowana przez Jana Perdzyńskiego. Komplet zdeponowany jest w Archiwum m.st. Warszawy i Województwa Warszawskiego (Zbiór Korotyńskich). Or-Ot w swej twórczości prezentował również warszawskie legendy, obyczaje. Stworzył ciekawą galerię typów mieszczańskich, poruszał tematykę historyczną oraz patriotyczną. W wielu utworach eksponowana jest topografia miasta i jego architektura; przywoływane są konkretne miejsca: kościoły, ulice, kamienice. W 1927 r. na łamach „,Kuriera Warszawskiego” zamieszczane były felietony Or-Ota, których wybór ukazał się dwa lata później pt. „Moja Warszawa. Obrazki z niedawnych lat”. W tym ilustrowanym przez Stanisława Sawiczewskiego zbiorze, gdzie proza przeplata się z poezją, zamieszczony jest wiersz poświęcony ówczesnej warszawskiej prowincji – Bielanom. Autor nawiązuje do tradycji odwiedzania przez mieszkańców stolicy w Zielone Świątki Lasku Bielańskiego i urządzania w tym miejscu festynu połączonego z tańcami na trawie, grą ,,w zielone” oraz ucztowaniem. Roman Taborski tak ocenia wiersze starowarszawskie: ,,Właściwością tych wierszy było odkrywanie swoistego piękna Starego Miasta, piękna jego kamienic, uliczek i zaułków, niedostrzeganych przez dotychczasową poezję i dotychczasowych mieszkańców Warszawy. Z urzekającym sentymentem opiewał Or-Ot uroki ubogiej i zaniedbanej wówczas dzielnicy, uważanej powszechnie za szpetną, nieinteresującą i pozbawioną poetyckich walorów. W dużej mierze dzięki twórczości Or-Ota zmienił się stosunek mieszkańców Warszawy do Starego Miasta, wzrosło zrozumienie dla jego piękna, wartości zabytkowej oraz tradycji historycznych”. Stanisław Kolbuszowski napisał: ,,Dla Oppmana każdy element Starego Miasta był wystarczającym tematem wiersza: stary dom, stary dach, stara ulica, jej kawiarnia, winiarnia, piwnice, schodki, zaułki, stragany. Życie żywych kamieni epok minionych łączyło się pod piórem Or-Ota z życiem ludzi związanych uczuciowo z tymi zabytkami przeszłości”.

Bielany – zostały założone przez króla Władysława IV, który w roku 1639 nadał zakonowi kamedułów Górę Pólkowską. Nazwa Bielany wywodzi się od białych habitów zakonników (kamedułów), którzy początkowo wybudowali tu drewnianą kaplicę i pustelnie (eremy). Potem wzniesiono dla nich kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny (ul. Dewajtis 3), którego budowę rozpoczęto w 1669 roku, a zakończono w 1710 (jednak prace wykończeniowe trwały jeszcze prawie 50 lat). W 1643 roku miała miejsce pielgrzymka z udziałem króla, dworu oraz mieszkańców stolicy, zakończona zabawą nad Wisłą. Za panowania Sasów i Stanisława Augusta urządzano tu liczne festyny dworskie. W 1796 roku prawie całe Bielany zostały przejęte na rzecz skarbu pruskiego, zaś na początku XIX w. stanowiły własność króla Fryderyka Augusta. W roku 1817 przejął je z kolei jako dobra narodowe Instytut Agronomiczny w Marymoncie. W XIX i XX w. było to miejsce masowych wycieczek świątecznych mieszkańców stolicy. Po powstaniu listopadowym na terenie Bielan powstał obóz ćwiczebny wojsk carskich, a w 1864 roku zakon kamedułów został zlikwidowany. Dopiero w 1915 roku klasztor objęli księża marianie, którzy trzy lata później otworzyli tu gimnazjum. W 1930 roku włączono Las Bielański razem z polami bielańskimi (o łącznej powierzchni 336 ha) do Warszawy. Od 21 do 26 września 1939 roku był to teren zaciekłych walk. Po wojnie Bielany przekształciły się w nowoczesną dzielnicę mieszkaniową. Na terenie Bielan przy ulicy Dewajtis 5 znajduje się Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, mający swą siedzibę w zabudowaniach dawnego klasztoru Marianów.

Edyta Bork

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *