Anka Kowalska ur. 1932
Ulica Myśliwiecka

kowalskaPachniało ci Agatą i ukryłeś twarz w poduszce porażony nagłym wybuchem tęsknoty, podniesieniem się w piersiach i lędźwiach pragnienia, i ani bliźniaki, ani Teresa nigdy nie byli dalej niż wtedy, gdy powiedziałeś sobie bez słów: dziś znowu będę na nią czekał; i pojawił ci się w oczach duży gmach Radia na zielonej Myśliwieckiej, parking z kilku samochodami, brama, stukot szpilek, zanim wybiegnie przed bramę Agata w trzepoczącej dokoła nóg spódnicy, wzniesiona powitalnie ręka, koszyk zagrzechocze, gdy do ciebie podbiegnie. – Agrykola? Idziemy do Agrykoli?

Pestka, 1964

Powieść Anki Kowalskiej ukazała się w 1964 roku. Została bardzo dobrze przyjęta przez krytykę. Od tego czasu była wielokrotnie wznawiana. W 1995 roku sfilmowała ją Krystyna Janda, która zagrała też jedną z głównych ról. „Pestka” to przede wszystkim historia miłości, miłości totalnej, która spada na bohaterów znienacka, i z którą, jak z przeznaczeniem – nie da się walczyć. Agata, ambitna poetka, zakochuje się z wzajemnością w Borysie, żonatym mężczyźnie z dwójką dzieci. Sytuacja „tej trzeciej” ukazana jest niezwykle dramatycznie. Zarysowany przez autorkę konflikt etyczny przypomina tragedię antyczną: z jednej strony wielka namiętność, z drugiej moralne i religijne wskazania dotyczące małżeństwa. W układzie miłosnego trójkąta bohaterowie z góry skazani są na klęskę. Powieść jest także interesująca pod względem formalnym. To monolog, w którym przeplatają się punkty widzenia różnych postaci i różne plany czasowe. W „Pestce” odnajdziemy wiele warszawskich realiów z początku lat 60. XX wieku. Ulice i place stolicy opisywane są przez pryzmat uczuć i przeżyć bohaterów. Na Żoliborz, znany jako spokojny i cichy, wkrada się niepokój, w tej dzielnicy dochodzi m.in. do ostatniego, brzemiennego w skutki spotkania żony i kochanki. Dworzec Gdański staje się miejscem bolesnego pożegnania, zaś okolice rozgłośni radiowej przy ulicy Myśliwieckiej – radosnego oczekiwania zakochanych na rychłe spotkanie. Dla Agaty i Borysa bardzo ważny jest park Agrykola – świadek ich miłości, wspólnych spacerów, lektur i pocałunków. Tu świętują powrót do natury, do uczucia prawdziwego, silnego i zniewalającego. Józef Szczypka pisał: „Meandry nastrojów, biologia z mocnymi, lecz niechropawymi kropkami nad i. Powieść oddycha warszawską rodzajowością, lecz szeroki, chciwie wyobserwowany plan psychologiczny, »panneau« z owymi rozedrganymi nastrojami, stanowi niewątpliwie jej największą wartość”. Małgorzata Czermińska podsumowała: „Anka Kowalska stworzyła nowy model pełnej i silnej kobiecości, wykraczającej jednak poza tradycyjny stereotyp »femme fatale«. Bohaterką »Pestki« jest poetka, kobieta piękna, zmysłowa i budząca pożądanie, inteligentna i wrażliwa. Buntuje się przeciw obłudzie powierzchownie rozumianego katolicyzmu. Konwencjom obyczajowym przeciwstawia swój kodeks moralny, oparty na wartościach autentycznych. Jej rozumienie miłości przypomina ujęcie mityczne, jak z dziejów Tristana i Izoldy, choć »Pestka«, ściśle osadzona we współczesnych polskich realiach, nie zawiera wyraźnych aluzji do starego eposu. Miłość – mająca siłę pierwotną, żywiołową i niewytłumaczalną jak przeznaczenie – została w powieści przeciwstawiona małżeństwu jako instytucji tylko formalnej”.

Ulica Myśliwiecka biegnie na północ od zbiegu ulic Szwoleżerów i Agrykoli, a następnie skręca łukiem na zachód do ulicy Górnośląskiej. Pierwotnie stanowiła zjazd z gościńca Ujazdowskiego. Pod koniec XVIII wieku nosiła nazwę Zdrowa, gdyż wiodła wśród ogrodów. Znajdowała się tu także królewska cegielnia. W roku 1820 położono bruk szosowy. Ulica Zdrowa zmieniła się w ulicę Zdrowia. Nazwa Myśliwiecka, wywodząca się od zniekształconej nazwy Pałacyku Myślewickiego w Łazienkach, przyjęła się w drugiej połowie XIX wieku. W tym czasie przy ulicy Myśliwieckiej, u podnóża Zamku Ujazdowskiego, założono park sportowy Agrykola. W dwudziestoleciu międzywojennym przemianowano go na park Sobieskiego, a po wojnie – na Międzyszkolny Park Sportowy. W parku, zwanym dziś popularnie Agrykolą, a oficjalnie Łazienkami Północnymi, nadal znajdują się tereny sportowo-rekreacyjne, często odbywają się tu koncerty. Przy ulicy Myśliwieckiej 6 stoi gmach Gimnazjum i Liceum imienia Stefana Batorego, wybudowany w latach 1922–1924. Z lat 20. pochodzą też korty tenisowe, znajdujące się obok stadionu „Legii”. Pod numerem 3/5/7, w dawnym budynku ujeżdżalni kawalerii rosyjskiej, przebudowanym w 1930 roku na siedzibę Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, od 1949 roku mieści się Polskie Radio. Obecnie redakcje i studia mają tam: radiowa Trójka oraz rozgłośnia regionalna Radio dla Ciebie. W latach 90. pod numerem 4 powstał gmach ambasady hiszpańskiej, w którym działa m.in. Instytut Cervantesa. Ulicę Myśliwiecką przecina Kanał Piaseczyński.

Małgorzata Büthner-Zawadzka

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *